انتخابات شوراهای شهر و روستا و 2 چالش اساسی

با افزایش انتقاد از عملکرد شوراهای شهر در ماه های گذشته به نظر می رسد ضرورت توجه به مفهوم تخصص گرایی و دوری از سیاست ورزی های جناحی در بهبود عملکرد این نهادهای مدنی نقش مهمی را ایفا می کند.

برگزاری نخستین دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا در اسفند سال 1377 نخستین گام عملی در راستای اجرای اصل 7 قانون اساسی بود. قانونی که بر تشکیل نهادی برای اداره بهتر امور شهری تاکید دارد.

پس از دو دهه از آغاز به کار شوراهای شهری و روستایی، برگزاری پنجمین دوره این انتخابات در 29 اردیبهشت امسال، با توجه به اهمیت روز افزون توسعه شهری و نقش شوراها در این توسعه اهمیت دوچندان می یابد.

با مرور کارنامه شوراهای اول تا چهارم به ویژه در کلان شهرها، می توان گفت شوراهای شهری در دو دهه گذشته همواره با چالش غلبه سیاست و طایفه گرایی بر تخصص در برخی مناطق کشور روبرو بوده اند.

نتیجه این فرآیند دوری از کارکرد اصلی و تعریف شده شوراها، رشد ناهمگون و ناپایدار شهری در شهرهای بزرگ و سرعت پایین توسعه در شهرهای کوچک است.

حضور چهره های سیاسی و هنرمندان و ورزشکاران که در حوزه مدیریت شهری فاقد تخصص و تجربه اند، دیگر تهدیدی است که می تواند کارایی این شوراها را تحت تاثیر قرار دهد و از وظایف اصلی و تعریف شده خود دور کند.

به باور صاحبنظران حضور جوانان متخصص و توجه ویژه به نقش زنان به عنوان نیمی از جمعیت ایران، از اولویت های مورد تاکید برای بهینه سازی نقش نهاد شوراها در فرآیند توسعه شهری است.

درباره بهبود کارایی شوراهای شهری، راهکارهای دوری از سیاست ورزی و نزدیکی به تخصص گرایی در این نهاد و چگونگی نظارت قانونی بر عملکرد شوراهای شهر و روستا، با «پروانه مافی» نماینده و عضو کمیسیون شوراهای مجلس شورای اسلامی به گفت وگو نشسته ایم، که به این شرح است:

 

- کارایی شوراها به عنوان نهاد قانونی در اداره امور شهرها طی چند سال گذشته با انتقادهایی روبرو بوده است. این انتقادها تا چه اندازه به واقعیت عملکردی شوراها وارد است؟

در سال های گذشته شوراهای شهر در کشور به ویژه در شهر تهران، به نوعی از رسالت اصلی خود خارج شده و از شورای شهر به شورای شهرداری تبدیل شده است.

در نگاهی پژوهشی و سریع به مصوبات شورای شهر چهارم، می توان گفت بیش از 50 درصد مصوبات مربوط به فعالیت های شهرداری در حوزه عمران بوده است.

چند درصد محدود این مصوبات فرهنگی بوده است که درباره چرایی کمبود مباحث و مصوبات فرهنگی در شورا بحث های متعددی می توان داشت.

آنچه که از شورای شهر انتظار می رفت، در عمل برآورده نشده است. به این معنی که یک پایگاهی بوده است برای انجام تصمیمات شهرداری. به همین جهت معتقدم که شورای شهر طی سال های گذشته به شورای شهرداری تبدیل شده است.

 

- با این توصیف آیا می توان گفت شورای شهر ازظایف اصلی خود دور شده است؟

اهداف و وظایف تعریف شده در قانون و دلایل ایجاد و شکل گیری این نهاد متفاوت از عملکرد کنونی است.

اهداف و وظایف شورا این نبوده است که کارهای شهرداری را انجام دهد، بلکه هدف مدیریت معضلات شهر تهران و سایر شهرها تعریف شده است.

درک درست از مشکلات و معضلات، انجام بررسی های کارشناسی در کمیسیون های شوراها و تصویب طرح هایی که شهرداری باید به آنها عمل کند، مهمترین وظیفه شوراهای شهر و روستاست.

از دیگر موضوعات مهم در شورای شهر بحث نظارت بر عملکرد شهردار، نحوه استفاده از منابع مالی، کمک به ایجاد درآمد پایدار برای شهرداری ها است که متاسفانه کم کاری هایی در این حوزه ها وجود داشته و اساسا روش و برنامه شوراها چنین موضوعاتی نبوده است.

 

- برای بهبود کارکرد شوراها به ویژه شورای پنجم شهر و روستا، چه راهکارهایی می توان در نظر گرفت؟

باید یادآور شد کسانی که داوطلب رقابت و حضور در این شورا هستند، باید متخصص مدیریت شهری بوده، با کلان شهرها به ویژه کلان شهر تهران و معضلات آن آشنایی کامل داشته باشند، برای حل آنها برنامه، طرح و پیشنهادات جامع ارائه دهند و در یک کلام شورای شهر را از حالت شورای شهرداری خارج کنند.

اگر شورای شهر پنجم در اولویت های کاری خود این موضوعات را در نظر نگیرد باید گفت دست کم در شهر تهران اثرهای فروپاشی شهری به سرعت خود را نشان می دهد.

 

- مجلس به عنوان قانونگذار چه سازوکارهایی را برای نظارت بر عملکرد شوراهای شهر روستا در نظر گرفته است؟

کمیسیون شوراهای مجلس به عنوان نهاد ناظر بر عملکرد شوراها با درک اهمیت و ضرورت پرداختن به مباحث قانونی، درحال تنظیم آیین نامه ای است که براساس آن بتوان نظارت بر شوراها قوی تر و منطقی تر داشته باشیم.

نظارت بر عملکرد شهرداری ها از وظایف کمیسیون شوراهای مجلس است که در تلاش هستیم با بهتر ساختن این فرایند نظارت، کمک موثری به منظور بهبود بخشیدن به شرایط اجرایی شوراها داشته باشیم.

 

- نقش زنان و جوانان به ویژه در ایام انتخابات در نهاد شورای شهر بیش از نهادهای دیگر مورد توجه قرار می گیرد. تاثیرگذاری زنان و جوانان در شورای شهر همچنان با اما و اگرهایی روبروست. برای افزایش این تاثیرگذاری چه مواردی باید در نظر داشت؟

نقش و تاثیر زنان و جوانان در عرصه اجرایی و سیاسی بر کسی پوشیده نیست. شهرها و بافت جمعیتی نیمی از زنان و نیمی از مردان تشکیل شده است.

برآیندی که نگاه یک جمع مردانه به کل موضوع مردان و زنان دارند، توجه بیشتر به موضوع مردان است، اما وقتی جمعی تصمیم گیر در مسائل مختلف هم از زنان و هم از مردان تشکیل شوند و زنان هم حضور موثر داشته باشند، تصمیمات منطقی تر، اصولی تر و مناسب تر برای شهر گرفته خواهد شد.

بنابراین در لزوم حضور شکی وجود ندارد. اما کسانی که از طیف زنان و جوانان می خواهند به این مجموعه راه یابند حتما باید تجربیات، تحصیلات و تخصص موثر در این زمینه داشته باشند.

زن یا جوان به «ما هو زن» و «ما هو جوان» نباید وارد شورای شهر شوند. باید کسانی حضور یابند که حتما تجربه مورد نیاز شهری داشته باشند و آن را در برنامه های خود اعلام کنند و مردم بر اساس آن به آنها رای دهند.

 

- با توجه به تنوع و تعدد ثبت نام کنندگان در انتخابات شورای شهر و حضور افراد صرفا سیاسی و برخی چهره های هنری، آیا این موضوع می تواند عاملی تاثیرگذار برعملکرد شورای شهر آینده باشد؟

تخصص در مدیریت شهری و شوراهای شهرها، مهمترین اصل اولیه در این نهادها است. در همه حوزه ها هم فرهنگی، هم عمرانی و هم اجتماعی باید فرد متخصص وارد شوراها شود.

اگر نگاه تحصص گرایانه در موضوعات مختلف در این نهاد اولویت نخست باشد؛ آنگاه هم جوانان هم زنان هم هنرمندان و هم ورزشکاران می توانند در این شورا به شرط تخصص حضور داشته باشند.

در این صورت شورا از کیفیت مناسب برخوردار شده و صرفا شورای شهرداری نخواهد بود. شورای شهری خواهد بود که برای شهر برنامه ریزی می کند برای شهر طرح مسئله و حل مسئله می کند. شهرها با معضلات کنونی به یک شورای قوی و متخصص نیاز دارد.

نوشتن دیدگاه